Ο ΚΑΤΑΡΡΑΚΤΗΣ

Τι είναι ο καταρράκτης;

Ο οφθαλμός μας περιέχει ένα μικρό φακό μεγέθους 10 περίπου χιλιοστών. Ο φακός αυτός βρίσκεται ακριβώς πίσω από την ίριδα και την κόρη του ματιού. Χρησιμεύει στην εστίαση των ακτίνων του φωτός που έρχονται από το εξωτερικό περιβάλλον, όπως σε μια φωτογραφική μηχανή που η εικόνα περνά μέσα από τον φακό και προβάλλεται στο film. Ο φακός αυτός, που φυσιολογικά είναι διαυγής σαν καθαρό ζελέ ή κρύσταλλο (γι’ αυτό και ονομάζεται κρυσταλλοειδής φακός), μπορεί με την πάροδο της ηλικίας να χάσει την αρχική του σύσταση και να θολώσει. Αυτή η προοδευτική θόλωση του κρυσταλλοειδούς φακού λέγεται καταρράκτης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μειώνεται η όραση καθώς ο θολωμένος φακός εμποδίζει το φως να εισέλθει. Η θόλωση μπορεί να παρατηρηθεί σε οποιοδήποτε μέρος του φακού και να προκαλεί ανάλογες διαφοροποιήσεις της όρασης. Έτσι, μια θόλωση του κέντρου του φακού (πυρήνας) προκαλεί μυωπία, ενώ αντίστοιχα θόλωση στην περιφέρεια του φακού προκαλεί αύξηση της υπερμετρωπίας και συχνά ραγδαία διαφοροποίηση των γυαλιών σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Από καταρράκτη μπορεί να επηρεαστούν το ένα ή και τα δύο μάτια. Η συχνότητα του καταρράκτη είναι 50% σε ανθρώπους ηλικίας μεταξύ 65 – 74 ετών και αυξάνεται σε 70% στις ηλικίες άνω των 75 ετών.

Ποια είναι τα συμπτώματα του καταρράκτη - Πώς επηρεάζει ο καταρράκτης την καθημερινότητα του ασθενούς ;

Ο καταρράκτης εξελίσσεται σταδιακά και ενώ στα αρχικά στάδια δεν προκαλεί ιδιαίτερα συμπτώματα, σε πιο προχωρημένα στάδια μπορεί να εμφανιστούν τα εξής συμπτώματα :

  • Θολή, ομιχλώδης όραση
  • Προοδευτική μείωση και κακή ποιότητα της όρασης (κοντινής ή/και μακρινής)
  • Εμφάνιση ή επιδείνωση μυωπίας. Δεδομένου ότι ο καταρράκτης ορισμένες φορές, στο πρώτο του στάδιο προκαλεί μυωπία, δηλαδή βελτιώνει την όραση για κοντά χωρίς γυαλιά, ασθενείς που πάσχουν από καταρράκτη και φορούσαν γυαλιά για διάβασμα, αρχίζουν να διαβάζουν χωρίς γυαλιά
  • Ανάγκη για συχνές αλλαγές στη συνταγή γυαλιών
  • Δυσκολία ιδίως κατά την νυχτερινή οδήγηση (συνήθως ακτίνες γύρω από τα φώτα των αυτοκινήτων)
  • Διπλωπία
  • Τα χρώματα φαίνονται πιο «ξεθωριασμένα» ή έχουν μια κιτρινωπή χροιά
  • Μείωση οράσεως σε συνθήκες έντονου φωτός λόγω διάχυσης
  • Δυσκολία να δείτε την αυγή ή το σούρουπο, όταν ο φωτισμός είναι χαμηλός
  • Φωτοστέφανο γύρω από τους λαμπτήρες

Όλα τα παραπάνω συμπτώματα μπορούν να επηρεάσουν τις καθημερινές δραστηριότητες, όπως :

  • Οδήγηση (ειδικά το βράδυ).
  • Διάβασμα ή παρακολούθηση τηλεόρασης.
  • Γράψιμο ή άλλες ασχολίες που απαιτούν λεπτομερή παρατήρηση των αντικειμένων.
  • Θα πρέπει να αναφερθεί ότι σε σοβαρές πολυκεντρικές μελέτες ο καταρράκτης ενοχοποιήθηκε ως πρώτος παράγοντας κινδύνου καταγμάτων σε ηλικιωμένους ασθενείς

Σε ποια ηλικία εμφανίζεται ο καταρράκτης;

Ο καταρράκτης αρχίζει να εμφανίζεται προκαλώντας ήπιες ενοχλήσεις στην όραση συνήθως στη μέση ηλικία (μετά τα 50 έτη). Ωστόσο, η συνηθισμένη αυτή ασθένεια δεν είναι προνόμιο μόνο των ηλικιωμένων. Καταρράκτης μπορεί να παρουσιαστεί, και δεν είναι ασυνήθιστο, σε οποιαδήποτε ηλικία, σε νεαρά άτομα, ακόμα και σε βρέφη και παιδιά. Η εμφάνιση επίσης του καταρράκτη μπορεί να προκληθεί ή να επιταχυνθεί από τη χρήση φαρμάκων (πχ κορτιζόνης), από τραυματισμούς, από ακτινοβολίες διαφόρων ειδών, αλλά και από κάποιες παθήσεις, τόσο οφθαλμικές όσο και συστηματικές (πχ σακχαρώδης διαβήτης). Τέλος υπάρχει και ο συγγενής καταρράκτης που υπάρχει από τη γέννηση. Ιατρογενή αίτια δημιουργίας καταρράκτη αποτελούν διάφορες οφθαλμολογικές επεμβάσεις όπως η υαλοειδεκτομή ή η επέμβαση του γλαυκώματος που μπορούν να δημιουργήσουν ή να επιδεινώσουν έναν καταρράκτη.

Γιατί δημιουργείται ο καταρράκτης;

Η ηλικία, η έκθεση σε ακτινοβολίες, ο τραυματισμός του οφθαλμού, ο σακχαρώδης διαβήτης, η μακροχρόνια λήψη κορτιζόνης και άλλων φαρμάκων είναι οι συνήθεις αιτίες που μπορούν να δημιουργήσουν τον καταρράκτη. Ο καταρράκτης είναι αποτέλεσμα της οξειδωτικής βλάβης στις πρωτείνες του φακού, παρόμοια με τη βλάβη που συμβαίνει στην πρωτεΐνη του ασπραδιού των αυγών, όταν τα αυγά ψήνονται. Το κάπνισμα και η ηλιακή ακτινοβολία αυξάνουν τον κίνδυνο καταρράκτη. Άτομα με υψηλές διαιτητικές προσλήψεις αντιοξειδωτικών συστατικών (ιδιαίτερα βιταμινών C, E, σεληνίου και καροτενίων), παρουσιάζουν χαμηλότερο κίνδυνο ανάπτυξης καταρράκτη. Τροφές πλούσιες σε αντιοξειδωτικά συστατικά (γλουταθειόνη, βιοφλαβονοειδή, βιταμίνες) είναι : τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, η γλυκοπατάτα, τα καρότα, το μπρόκολο και άλλα έντονα χρωματισμένα λαχανικά, καθώς και ωμά φρέσκα φρούτα, ιδιαίτερα κίτρα και βατόμουρα.

Διαβάστε εδώ περισσότερα για τη σχέση διατροφής και καταρράκτη.

Πως γίνεται η διάγνωση του καταρράκτη ;

Αρχικά, κατά τη μέτρηση της οπτικής οξύτητας του ασθενή, διαπιστώνεται μείωση της όρασης. Στη συνέχεια, μετά από διαστολή της κόρης με ενστάλαξη σταγόνων, ο ασθενής εξετάζεται στη σχισμοειδή λυχνία οπότε και επιβεβαιώνεται από τον οφθαλμίατρο, η ύπαρξη ή όχι του καταρράκτη.

Πώς αντιμετωπίζεται ο καταρράκτης;

Ο καταρράκτης δεν αντιμετωπίζεται ούτε προλαμβάνεται με φάρμακα. Η μόνη αποτελεσματική θεραπεία για τον καταρράκτη είναι η αφαίρεσή του με μικροχειρουργική επέμβαση. Πρακτικά αυτό που γίνεται στην επέμβαση καταρράκτη είναι η αφαίρεση του θολωμένου κρυσταλλοειδούς φακού του οφθαλμού και η αντικατάστασή του στο εσωτερικό του ματιού με έναν τεχνητό φακό που ονομάζεται ενδοφακός.

Περισσότερα για τις χειρουργικές επεμβάσεις καταρράκτη μπορείτε να διαβάσετε εδώ.