Επιπεφυκίτιδες

Επιπεφυκίτιδα ονομάζεται η φλεγμονή του επιπεφυκότα, δηλαδή του βλεννογόνου που καλύπτει την εσωτερική επιφάνεια των βλεφάρων και το πρόσθιο τμήμα του σκληρού χιτώνα. Η φλεγμονή προκαλεί διαστολή των αγγείων, με αποτέλεσμα την ερυθρότητα των ματιών, ενώ συχνά συνοδεύεται από οίδημα και εκκρίσεις, όπως τσίμπλες και δάκρυα, ιδιαίτερα μετά το πρωινό ξύπνημα.

Σε αρκετές περιπτώσεις προσβάλλεται και ο κερατοειδής, προκαλώντας κερατοεπιπεφυκίτιδα, μια σοβαρότερη μορφή λοίμωξης που εμφανίζεται συχνότερα στις ιογενείς επιπεφυκίτιδες.

Είδη και αίτια επιπεφυκίτιδας

Η επιπεφυκίτιδα διακρίνεται ανάλογα με το αίτιο που την προκαλεί στις παρακάτω μορφές:

• Ιογενής επιπεφυκίτιδα: Πρόκειται για ιδιαίτερα μεταδοτική λοίμωξη που προκαλείται συνήθως από αδενοϊό. Εκδηλώνεται με υδαρείς εκκρίσεις, ερυθρότητα, ερεθισμό, κνησμό και πόνο. Αρχικά προσβάλλεται το ένα μάτι και λίγες ημέρες αργότερα το άλλο. Η διάρκεια της είναι συνήθως 10-20 ημέρες και στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί χωρίς ειδική θεραπεία. Συχνά προηγείται λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού, ενώ μπορεί να εμφανιστούν διογκωμένοι προωτιαίοι λεμφαδένες.
• Μικροβιακή επιπεφυκίτιδα: Χαρακτηρίζεται από έντονη ερυθρότητα και παχύρρευστες κιτρινοπράσινες εκκρίσεις. Συχνά συνοδεύεται από κνησμό, αίσθημα καύσου, ξένου σώματος και οίδημα των βλεφάρων. Εμφανίζεται κυρίως στα παιδιά και συνήθως προσβάλλει διαδοχικά και τα δύο μάτια.
• Χλαμυδιακή επιπεφυκίτιδα (τράχωμα): Εμφανίζεται κυρίως σε περιοχές με ανεπαρκείς συνθήκες υγιεινής ή σε μη σωστά χλωριωμένες πισίνες. Μεταδίδεται με την επαφή και παλαιότερα αποτελούσε μία από τις σημαντικότερες αιτίες τύφλωσης. Η θεραπεία περιλαμβάνει τοπική και συστηματική αντιβιοτική αγωγή.
• Αλλεργική επιπεφυκίτιδα: Οφείλεται στην αντίδραση του οργανισμού σε αλλεργιογόνους παράγοντες, όπως η γύρη, η μούχλα, διάφορες χημικές ουσίες, φάρμακα ή τροφές.
  • Οξεία αλλεργική επιπεφυκίτιδα: Εμφανίζεται αιφνίδια με έντονο κνησμό, οίδημα βλεφάρων, ερυθρότητα, πόνο, φωτοφοβία και δακρύρροια.
  • Χρόνια αλλεργική επιπεφυκίτιδα: Διακρίνεται στην εαρινή και την ατοπική. Η εαρινή εμφανίζεται κυρίως σε παιδιά κατά τους θερμούς μήνες, ενώ η ατοπική αφορά συχνότερα ενήλικες με ιστορικό αλλεργιών ή άσθματος και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες στον κερατοειδή.
  • Επιπεφυκίτιδα γιγάντιων θηλών: Συνδέεται με τη μακροχρόνια χρήση φακών επαφής. Συνιστάται διακοπή της χρήσης τους, εφαρμογή τεχνητών δακρύων και μετάβαση σε ημερήσιους φακούς επαφής.

Αντιμετώπιση

Η θεραπεία εξαρτάται από το αίτιο της επιπεφυκίτιδας και πρέπει πάντα να καθορίζεται από οφθαλμίατρο. Για την ανακούφιση των συμπτωμάτων μπορούν να χρησιμοποιηθούν κομπρέσες με νερό ή χαμομήλι. Στην αλλεργική και την ιογενή επιπεφυκίτιδα προτιμώνται τα κρύα επιθέματα, ενώ στη βακτηριακή λοίμωξη τα ζεστά επιθέματα.

Χρήσιμα είναι επίσης τα μαντηλάκια καθαρισμού βλεφάρων και τα τεχνητά δάκρυα για την ενυδάτωση των ματιών. Η χρήση φακών επαφής πρέπει να διακόπτεται μέχρι την πλήρη αποκατάσταση.

Η αλλεργική επιπεφυκίτιδα συχνά υποχωρεί με την απομάκρυνση του υπεύθυνου αλλεργιογόνου. Εάν τα συμπτώματα επιμένουν, μπορεί να χορηγηθούν αντιισταμινικά ή τοπικά στεροειδή. Οι βακτηριακές λοιμώξεις αντιμετωπίζονται με αντιβιοτικά κολλύρια για 5-7 ημέρες. Στις περισσότερες ιογενείς περιπτώσεις δεν απαιτείται ειδική θεραπεία, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις ο οφθαλμίατρος μπορεί να συστήσει κολλύρια με αντιβίωση και κορτιζόνη. Οι οφθαλμικές αλοιφές χρησιμοποιούνται συχνότερα σε βρέφη και μικρά παιδιά, αν και προκαλούν παροδική θόλωση της όρασης.

Πρόληψη

Η βακτηριακή και η ιογενής επιπεφυκίτιδα είναι μεταδοτικές. Για τον περιορισμό της μετάδοσης συνιστάται:

• Συχνό πλύσιμο των χεριών και αποφυγή τριψίματος των ματιών.
• Να μη μοιράζεστε πετσέτες ή μαξιλάρια και να τα πλένετε μετά από κάθε χρήση.
• Να μη μοιράζεστε καλλυντικά, όπως μάσκαρα, eyeliner ή σκιές, και να τα αντικαθιστάτε μετά την ανάρρωση.
• Διακοπή χρήσης φακών επαφής κατά τη διάρκεια της λοίμωξης και αντικατάστασή τους μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας.

Πότε πρέπει να επισκεφθείτε τον οφθαλμίατρο;

Επικοινωνήστε άμεσα με τον γιατρό σας εάν:

• Η ερυθρότητα επιμένει για περισσότερο από 7 ημέρες.
• Παρουσιάζονται πυώδεις εκκρίσεις.
• Εμφανιστεί θολή όραση.
• Έχει προσβληθεί μόνο το ένα μάτι και παρατηρείτε διογκωμένους λεμφαδένες μπροστά από το αυτί.